Yüksek finansman maliyetleri, dijitalleşme ve otomasyon yatırımlarını erteleyen işletmeler için kaçınılmaz bir mali çıkmaz yaratıyor.
Ege İhracatçı Birlikleri koordinatör başkanı Jak Eskinazi’nin son dönemdeki açıklamaları, sadece bölgesel bir sızlanma değil; Türk sanayisinin omurgasını oluşturan üreticilerin girdiği yeni darboğazın en net özeti. Dövizin geldiği nokta ile kredi faizleri arasındaki makas o kadar açıldı ki, fabrikanın kapısına kilit vurmamak için verilen mücadele, teknoloji bütçelerini sıfırladı. Bir zamanlar “Endüstri 4.0” ve “akıllı fabrika” hayalleri kuran KOBİ’ler, bugün sadece ay sonu ödemelerini ve hammadde tedarikini nasıl çevireceklerinin hesabını yapıyor.
Peki bu tablo teknoloji dünyasını neden ilgilendiriyor? Çünkü ihracat yapmak artık sadece kaliteli mal üretmekten ibaret değil. Yapay zeka destekli tedarik zinciri planlaması, üretim hatlarındaki kestirimci bakım yazılımları veya sınır ötesi e-ticaret otomasyonları ciddi birer yatırım kalemi. Finansmana erişimin bu kadar pahalı ve zor olduğu bir senaryoda, üretici bu araçları satın alamıyor. Rakiplerimiz üretim hatlarını tamamen otomatize edip maliyetleri aşağı çekerken, bizim ihracatçımız yüksek faizli kısa vadeli kredilerle borç çevirmeye çalışıyor. Bu da orta vadede pazar kaybı anlamına geliyor.
Kendi editoryal gözlemim şu ki; teknoloji ekosistemindeki girişimler ile geleneksel sanayi arasındaki uçurum hiç bu kadar derinleşmemişti. İstanbul’daki ofislerde milyarlarca dolarlık yapay zeka yatırımları konuşulurken, İzmir’deki veya Manisa’daki bir tekstil ihracatçısı hammaddeye %50 daha fazla finansman maliyeti ödemek zorunda kalıyor. Aradaki bu kopukluk giderilmediği sürece, yazılım şirketlerinin geliştirdiği muazzam çözümler yerli piyasada alıcı bulamayacak.
Önümüzdeki aylarda bu maliyet yükü hafiflemezse, ihracat kalemlerindeki düşüşün sadece bir ekonomik veri olarak kalmayacağını göreceğiz. Üreticinin teknolojiye sırt çevirmek zorunda kalması, küresel pazarlardaki rekabet gücümüzün kalıcı olarak zedelenmesi demek. Soru artık yeni yazılımların işlerimizi ne kadar hızlandıracağı değil; bu maliyetlerle o işleri yapacak fabrikanın yarın açık kalıp kalmayacağı.