Depoyu doldururken son dönemde eliniz titriyorsa yalnız değilsiniz. Motorinde ÖTV’nin sıfırlanmasıyla birlikte tabelalardaki rakamlar bir nebze olsun nefes aldırdı ancak akaryakıt piyasasını yakından takip edenlerin aklındaki asıl soru işaretleri hala yerli yerinde duruyor. Eski dönemde ÖTV indirimleri doğrudan kalıcı bir ucuzluk algısı yaratırken, yeni mekanizma piyasa dengeleri ve döviz kurundaki hareketlilik yüzünden çok daha kırılgan bir zeminde ilerliyor.
Günlük bütçeyi, lojistik maliyetlerini ve dolaylı olarak market raflarındaki etiketleri doğrudan etkileyen bir girdiden bahsediyoruz. Sabah işe giderken ya da akşam eve dönerken istasyona giren herkes, bu indirimin kalıcı olup olmadığını veya pompaya ne kadar yansıyacağını bilmek istiyor. Rakip platformlar konuyu sadece resmi gazete metinlerini kopyalayarak ya da düz bir matematiksel hesapla aktarırken, bizim amacımız bu tablonun arka planındaki gerçek maliyet mekanizmalarını ve sürücülerin cebine yansıyacak pratik sonuçları açıkça ortaya koymak.
Eski sistemdeki sabit vergilendirme alışkanlıklarımızla bugünkü dalgalı piyasa koşullarını kıyasladığımızda aradaki fark parmakla gösteriliyor. Eskiden yapılan indirimler pompa fiyatlarında uzun soluklu bir rahatlama sağlardı. Şimdi ise rafineri çıkış fiyatları, uluslararası akdeniz piyasasındaki ürün fiyatları ve döviz kuru üçgeninde sıkışan bir yapı var. ÖTV sıfırlanması elbette anlık bir rahatlama sunuyor fakat bu hamlenin yıl sonuna kadar kademeli olarak artacak olması, sürücüleri sürekli bir belirsizlik ortamında bırakıyor. Yarın sabah hangi fiyatla karşılaşacağını bilemeyen bir şoför için bu durum konforlu bir sürüşten ziyade sürekli bir maliyet takibine dönüşmüş durumda.
Piyasayı okumak neden zorlaştı?
Sektördeki güncel verilere bakıldığında, rafineri fiyatlarındaki değişimlerin pompaya yansıma hızı ile vergi indirimlerinin etkisi arasındaki makasın açıldığı görülüyor. Dağıtıcı firmaların ve bayilerin marjları, lojistik giderler ve uluslararası brent petrol hareketliliği birleştiğinde, tek başına bir vergi kalemi üzerinden fiyat tahmini yapmak neredeyse imkansız hale geldi.
Yapılan düzenlemeler piyasanın anlık ateşini düşürmek için etkili birer pansuman tedavisi sunuyor ancak kalıcı bir fiyat istikrarı vadetmiyor. Sürücülerin her zamankinden daha dikkatli bir rota planlaması yapması, uzun yol yapmadan önce fiyat değişimlerini takip etmesi ve bütçe yönetimini bu oynaklığa göre şekillendirmesi gerekiyor.
Önümüzdeki günlerde akaryakıt istasyonlarına yaklaşırken sadece tabeladaki rakama değil, küresel ham petrol endekslerinin ve döviz kurunun çizdiği grafiğe de bakmak zorunda kalacağız. Bu döngü ne zaman kırılacak sorusunun cevabı ise ne yazık ki sadece yerel vergi politikalarında değil, küresel enerji piyasalarının seyrinde saklı.