Akşam seansı bittikten sonra ekranı kapatıp portföyündeki yeşil ve kırmızı rakamlara bakan herkesin aklından aynı soru geçer: “Acaba bugün bu tahtaları kimler hareket ettirdi?” Telefonunuzun ekranında saatlerce izlediğiniz o sert yükselişler ve ani düşüşler, arka planda milyarlarca liralık emir ileten devasa aracı kurum altyapılarının ve kurumsal masaların eseri.
Borsa İstanbul’da günlük hacim dağılımına baktığımızda tablonun her ay biraz daha değiştiğini görüyoruz. İşlem yaparken kullandığımız o küçük mobil arayüzlerin arkasında, saniyede binlerce emri BIST’in matching engine sistemine ulaştıran karmaşık bir teknolojik yarış var. Yatırımcılar genellikle komisyon oranlarına veya uygulama hızına bakarak aracı kurum seçiyor; ancak asıl büyük resim, bu kurumların piyasadaki likiditeyi nasıl domine ettiğinde gizli.
Piyasada işlem hacmi sıralamaları, sadece hangi kurumun en çok müşteri kazandığını göstermez. Aynı zamanda hangi aracı kurumun kurumsal yatırımcıya, hangisinin ise bireysel ve açığa satış yapan aktif portföylere ev sahipliği yaptığını ele verir. Yerli bireysel yatırımcının son dönemdeki dalgalı katılımı, aracı kurumların teknolojik altyapı yatırımlarını doğrudan tetikledi. Emir iletim hızındaki milisaniyelik gecikmeler, artık milyarlık hacimleri yöneten fonlar için aradaki kâr farkı anlamına geliyor.
Bugün en çok işlem yapan kurumların veri akışını incelediğimizde, yabancı payının yüksek olduğu dönemlerde uluslararası ortaklı ya da güçlü yabancı masası olan kurumların hacimde açık ara öne geçtiğini görüyoruz. Bireysel yatırımcı ilgisinin yoğun olduğu seanslarda ise dijitalleşmeye erken yatırım yapan, mobil uygulaması çökme yaşamayan kurumlar pastadan en büyük payı alıyor. Yani aslına bakarsanız, borsada en çok işlem yapanı belirleyen şey sadece sermaye değil, kullanılan yazılımın dayanıklılığı ve sunucuların Borsa İstanbul veri merkezine olan fiziksel yakınlığı.
Yatırımcı olarak bu tabloyu okurken sadece “Hangi kurum birinci?” sorusuna takılıp kalmamak gerekiyor. Asıl mesele, o kurumların sunduğu veri derinliğinin ve analitik araçların sizin stratejinize ne kadar uyduğu. Günün sonunda hacim rekorları kıran bir aracı kurumda olmak size doğrudan kazanç getirmez; fakat o kurumun sağladığı emir iletim kararlılığı, panik anında saniyeler içinde pozisyon kapatabilmenizi sağlar.
Önümüzdeki dönemde yapay zeka tabanlı emir yönlendirme sistemlerinin aracı kurumlar arasındaki bu rekabeti nereye taşıyacağını takip etmek gerekiyor. Hacim liderleri değişebilir ama kazanan her zaman altyapısına en çok yatırım yapan olacak.