Okul alışverişi telaşı başladığında raflardaki rengârenk ürünlerin ardındaki kimyasal tabloyu muhtemelen kimse hesaba katmıyor. Ticaret Bakanlığı’nın Güvensiz Ürün Bilgi Sistemi’ne (GÜBİS) eklenen son raporlar, özellikle ucuz ithal kırtasiye malzemelerinde izin verilen sınırların onlarca kat üzerinde ağır metal ve kanserojen fitalat barındıran ürünlerin hâlâ piyasada var olabildiğini net bir şekilde gösterdi. Bir denetimde toplatılan parıltılı bir silgi ya da neon renkli bir oyun hamurunun laboratuvar sonuçlarına baktığınızda, maruz kalınan kurşun ve kadmiyum miktarının çocuk sağlığı için ne kadar büyük bir risk oluşturduğunu açıkça görüyorsunuz.
Piyasada bu kadar çok merdiven altı ve ucuz ürün varken, ebeveynlerin güvenli kırtasiye seçimi yapmakta zorlanması gayet normal. Denetimler sıklaşsa da internet pazar yerlerinin uçsuz bucaksız denizinde her güvensiz kalemi anında yakalamak imkânsız. Etiketinde hiçbir üretici bilgisi yer almayan, aşırı keskin kimyasal kokan ya da boyası ellerde doğrudan kalan ürünler asıl tehlikeyi barındırıyor. Bakanlığın bu ürünleri tek tek ifşa etmesi önemli bir adım; ancak sorunun kökten çözülmesi için ebeveynlerin de alışveriş sepetini doldururken etiket okuma alışkanlığını değiştirmesi gerekiyor.
Ucuz diye alınan o sevimli kırtasiye ürünlerinin plastiğini yumuşak tutmak için kullanılan fitalatlar, çocukların hormonal dengesini doğrudan etkiliyor. Özellikle küçük yaş gruplarının silgileri ya da kalem arkasındaki süsleri ağız yoluyla kemirme alışkanlığı olduğu düşünülürse, risk katlanarak artıyor. Pazar yerlerindeki algoritmaların “en çok satan” ve “en ucuz” etiketiyle bu tehlikeli ürünleri nasıl da öne çıkardığı ortada. Platformların denetim mekanizmaları ne yazık ki kimyasal içerik analizi yapamıyor, sadece satıcının beyanına güveniyor.
Bu tablonun değişmesi için ebeveynlerin, barkod okuma uygulamalarını ve Ticaret Bakanlığı’nın Güvende miyiz tarzı sorgulama servislerini aktif olarak kullanması şart. Alışveriş sepetine atılan her kalemin ya da boyanın aslında kimyasal bir testten geçip geçmediğini anlamanın en pratik yolu, bilindik üreticilerden ve TSE ile CE gibi temel güvenlik standartlarını taşıyan ürünlerden şaşmamak. Açıkçası, denetimler ne kadar sıkı olursa olsun, merdiven altı üretimle mücadelede en keskin kalkan bilinçli tüketici olmaya devam edecek.
Önümüzdeki aylarda bu denetimlerin e-ticaret sitelerine daha sert kurallarla entegre edilmesi bekleniyor. Ancak siz bu yıl çocuğunuzun çantasını hazırlarken sadece fiyat etiketine değil, o ürünün arkasındaki üreticinin şeffaflığına da dikkat edecek misiniz?