TÜİK’in haziran ayı hizmet üretim endeksi verilerini ekranlarında gören pek çok kişinin ilk hissi, muhtemelen ekrandaki soyut artış oranlarının kendi cüzdanlarındaki somut gerçeklikle ne kadar bağdaştığı oldu. Rakamlar aylık bazda yüzde 0,9, yıllık bazda ise yüzde 3,8’lik bir büyüme gösteriyor. Sektörel kırılımlara baktığımızda ulaştırma, depolama, konaklama ve yemek hizmetleri gibi kalemlerin bu yukarı yönlü ivmeyi sırtladığını görüyoruz.
Geçmiş dönemin durgun, tüketim odaklı panik havasıyla kıyaslandığında, bugünkü veriler bize daha dengeli ama bir o kadar da temkinli bir tempoda ilerlediğimizi söylüyor. Eskiden enflasyonist dalgalanmalar sırasında şirketler günü kurtarma refleksleriyle hareket ederken, artık her hamle daha sıkı maliyet hesaplarına dayanıyor. Hizmet sektöründeki bu artış, körü körüne bir büyümeden ziyade, pazarın kendi içindeki daralmaları ve maliyet baskılarını fiyatlama yoluyla aşma çabasının bir sonucu olarak okunmalı.
Ulaştırma ve konaklama gibi kalemlerdeki üretim hacminin artması, talebin hâlâ canlı kaldığını ancak arz tarafının da bu maliyetleri tüketiciye yansıtmakta gecikmediğini gösteriyor. Yaz aylarının getirdiği hareketlilik sektörü canlandırsa da, bireysel bütçeler açısından tatil planları veya dışarıda geçirilen zamanın maliyeti her geçen ay biraz daha yukarı tırmanıyor.
Sektör oyuncuları açısından bakıldığında asıl mesele artık sadece ciro yapmak değil, operasyonel verimliliği koruyabilmek. Yazılım tabanlı stok yönetimleri, rota optimizasyonları ve dijitalleşen rezervasyon sistemleri sayesinde şirketler artan maliyetleri bir nebze olsun absorbe etmeye çalışıyor. Ancak bu adaptasyon süreci, küçük ölçekli işletmeler ile büyük oyuncular arasındaki makası her geçen gün biraz daha açıyor.
Yılın kalan çeyreğinde bu tablonun nasıl şekilleneceği, küresel emtia fiyatlarındaki seyir ve iç piyasadaki kredi maliyetlerine sıkı sıkıya bağlı. Eğer hizmet üretimindeki bu artış, verimlilikten ziyade sadece enflasyonist fiyatlama refleksleriyle beslenmeye devam ederse, sonbaharla birlikte talep tarafında sert bir yavaşlama kaçınılmaz hale gelecektir. Sizin haziran ayında harcama alışkanlıklarınız bu verilerle örtüşüyor mu, yoksa bütçeniz bu tempoya ayak uydurmakta zorlaniyor mu?