Bankacılık verilerindeki son makas açılması, finans teknolojileriyle haşır neşir olan küçük işletme sahiplerini ve bireysel kullanıcıları oldukça kritik bir eşiğe getirdi. Bir tarafta faiz oranlarının yukarı yönlü ivmesiyle erimeye başlayan vadeli hesaplar, diğer tarafta ise nakit akışını çevirmek zorunda kalan esnafın ve KOBİ’lerin mecburen yüklendiği kredi hacmi var. Sektördeki bu veri hareketi, aslında cebindeki parayı korumaya çalışan bireyle, ay sonunu getirme derdindeki işletmecinin aynı potada nasıl eridiğini net biçimde gösteriyor.
Piyasayı yakından izleyenler için bu tablonun arka planında sürpriz bir durum yok. Enflasyonist baskı altındaki hanehalkı, günlük harcamalarını finanse etmek için birikimlerine dokunmak zorunda kalıyor. Geleneksel bankacılık kanallarında mevduat getirileri enflasyon karşısında geride kalınca, tasarruf sahipleri parayı tutmak yerine ya tüketime yöneliyor ya da alternatif yatırım araçlarına kaydırıyor. Üretim ve ticaret erbabı içinse durum bambaşka işliyor. Tedarik zincirindeki maliyet artışları, hammadde alımları ve personel giderleri, işletmeleri yüksek faizli de olsa kredi kullanmaya itiyor.
Burada asıl mesele, dijital bankacılık kanallarını ve finansal teknolojileri kullanan kitlenin bu makastan nasıl etkilendiği. Artık şubeye gitmeden, mobil uygulamalar üzerinden tek tıkla çekilen ticari krediler, KOBİ’lerin can suyu olurken aynı zamanda borçluluk oranlarını da tehlikeli bir seviyeye taşıyor. Fintek sektörü şu sıralar tam da bu noktada sıkıştı: Bir yandan kullanıcıya en uygun, en hızlı kredi teklifini sunma yarışı var, diğer yandan ise geri ödeme krizlerinin dijital kanallara yansıma riski.
Açık bankacılık servisleri ve yapay zeka destekli skorlama sistemleri, bankaların risk iştahını anlık olarak değiştirmesine imkan tanıyor. Eskiden haftalar süren kredi onay süreçleri bugün saniyelere indiği için, borçlanmak da bir o kadar kolaylaştı. Bu durum, finansal okuryazarlığı yüksek olmayan kullanıcılar için ciddi bir borç sarmalı yaratma potansiyeli taşıyor. Krediye erişimin bu kadar pürüzsüz olması, nakit yönetimi zayıf olan işletmeler için kısa vadeli bir çözüm sunarken orta vadede büyük bir finansal çıkmaza dönüşebiliyor.
Önümüzdeki dönemde bankaların bu dengesizliği ne kadar sürdürebileceği merak konusu. Mevduat tabanındaki daralma devam ederse, finans kurumlarının kredi musluklarını tamamen kısmak zorunda kalması işten bile değil. Bu senaryo gerçekleşirse, özellikle likiditeye en çok ihtiyaç duyan e-ticaret satıcıları ve küçük ölçekli girişimler operasyonlarını döndürmekte ciddi zorluklar yaşayabilir. Dijital cüzdanların, alternatif ödeme sistemlerinin ve gömülü finans çözümlerinin bu süreçte ne kadar esnek kalabileceğini hep birlikte göreceğiz.