Brent petrol fiyatlarındaki hareketlilik ve döviz kurundaki dalgalanmalar, akaryakıt tabelalarını takip etmeyi neredeyse günlük bir meslek haline getirdi. Ancak bu kez durum, ekranlarda gördüğümüz sıradan kuruşluk indirimlerden ya da zamlardan biraz farklı. Ağustosta motorin ÖTV’sinin sıfırlanması ve yıl sonuna kadarki kademeli artış planı, sadece lojistik maliyetlerini değil, bireysel araç sahiplerinin aylık bütçe planlamasını da kökten sarsıyor.
Kullanıcıların bu konuyu mercek altına almasının temel sebebi oldukça pratik: Cüzdanlarındaki delik büyüyor. Sabah kontağı çevirdiğinde ibrenin nereye oynayacağını hesaplamak zorunda kalan sıradan bir sürücü için ÖTV indirimi, uzun soluklu bir nefes alma alanı gibi görünüyor. Asıl problem ise bu nefesin çok kısa sürecek olması. Yıl sonuna kadar kademeli olarak geri geleceği duyurulan ÖTV, piyasada “bugün kârlıyım ama yarın ne ödeyeceğim” belirsizliği yaratıyor.
Peki bu düzenleme arka planda neden yapıldı? Devletin vergi gelirlerinden vazgeçtiği anlar, genellikle ekonomideki çarkların yavaşlama sinyali verdiği, enflasyonun ulaştırma kalemi üzerinden hanehalkını en çok ezdiği dönemlerdir. Nakliye maliyetlerinin düşürülmesi, domatesten teknolojik alete kadar taşıma gören her şeyin fiyat artış hızını frenlemek için bir müdahale aracı. Yani mesele sadece sizin depoyu ucuza doldurmanız değil; market reyonundaki etiketlerin bir süre daha kontrolden çıkmasını engellemek.
Ancak madalyonun diğer yüzünde, otomobilini işi gereği veya mecburi günlük rutinde kullananlar için kafa karıştırıcı bir tablo var. Kademeli artış takvimi, sürücüleri sürekli bir “şimdi mi depo doldurmalı, beklemeli mi” ikileminde bırakıyor. Akaryakıt istasyonlarının mobil uygulamaları tam da bu dönemde yoğunluk yaşıyor; çünkü herkes anlık fiyat değişimini avantaja çevirmeye çalışıyor. Otomobil kullanan bir mühendisin ya da lojistik planlaması yapan bir işletmecinin en büyük derdi, sürpriz maliyetler. Bu düzenleme kısa vadede nakit akışını rahatlatırken, orta vadeli bütçe yapmayı imkansızlaştırıyor.
Finans ve enerji piyasalarını izleyenler bilir; devletin geçici vergi feragatleri, piyasanın kendi kendini dengeleme mekanizmasını bir süre askıya alır. Kademeli artışın başladığı günlerde pompada yaşanacak ani sıçramalar, sürücülerde psikolojik bir gerginlik yaratacak. Bu yüzden, yıl sonuna kadar her ayın ilk haftası akaryakıt istasyonlarının önündeki kuyrukları ve mobil uygulamalardaki yoğunlukları konuşmaya devam edeceğiz.
Bu tablonun sonunda elimizde kalan, geçici bir rahatlama ve ardından gelecek yeni bir maliyet dalgası. Otomobilinizi sadece bir ulaşım aracı olarak görüyorsanız bile, taşıma maliyetlerinin ucuz gıda ve hizmetler üzerindeki domino etkisini yakından izlemeniz gerekiyor. Deponuzu fullemek bu ay mantıklı bir hamle gibi duruyor; peki ya aralık ayındaki o kademeli sıçrama kapınıza dayandığında bütçeniz buna ne kadar hazır?