TÜİK’in veri açıklayacağı sabahlar Türkiye’deki milyonlarca ekranın sağ köşesindeki saat, normalden çok daha hızlı akıyormuş gibi hissettirir. Saat 10:00’a saniyeler kala binlerce insan; Bloomberg terminallerinden foreks ekranlarına, aracı kurum uygulamalarından açık sekmeli haber sitelerine kadar aynı dijital mesaiye başlar. Aslında o an ekrana bakan herkesin ortak bir derdi var: Dijitalleşen finans dünyasında, verinin akış hızı ile bizim cüzdanımızdaki erimenin hızı arasındaki makasın ne kadar açıldığını görmek.
Matbuat yıllarında bu veriler daktilolardan çıkıp ajanslara düşer, bültenler basılı olarak masalara gelene kadar soğurdu. Şimdi ise 1 milisaniyelik veri gecikmesi, algoritmik botların portföy boşaltmasına, bireysel yatırımcının ise ekran başında kahvesini yudumlarken koca bir ayı seansını yanlış anlamasına yetiyor. Verinin kendisinden çok, o veriyi işleyen sunucuların ve yazılımların hızı o gün hayatımızın merkezine yerleşiyor.
Asıl mesele istatistiki tablonun kendisi mi, yoksa bizim bu tabloyu cebimize yansıtma biçimimiz mi? Bugün akıllı telefonlarımızda anlık borsa takibi yapabiliyor, portföyümüzü saniyeler içinde yönetebiliyoruz. Fakat teknik altyapı ne kadar gelişirse gelişsin, açıklanan rakamların mutfaktaki karşılığı ile ekrandaki yeşil-kırmızı okların uyumsuzluğu her ay aynı stres döngüsünü tetikliyor.
Yıllardır finansal yazılımları, veri akış protokollerini ve yatırım uygulamalarını inceliyorum. Gördüğüm şu ki; arayüzler ne kadar şık, grafikler ne kadar modern olursa olsun, arka plandaki ekonomik belirsizliği maskeleyemiyorlar. Kullanıcıya daha iyi bir deneyim sunma iddiasındaki hiçbir mobil uygulama, enflasyon verisinin yarattığı o ani şoku ve portföy erimesini optimize edemez.
Yarın sabah yine o saatte ekran başında olacağız. Algoritmalar milisaniyeler içinde pozisyon alırken, bizler de kendi bütçemizin dijital dökümüne bakıp aynı soruyu sormaya devam edeceğiz: Bu hız, gerçekten hayatımızı mı hızlandırıyor, yoksa stresi mi?