Perşembe akşamı terminalde gişe görevlisinin “Beyefendi biletler iptal, sistem kapandı” sözüyle karşılaştığınızda yaşadığınız o anlık boşluk hissini bilirsiniz. Yıllardır ezbere bildiğiniz o mavi-beyaz otobüs logosu, arka planda sessiz sedasız yürütülen iflas masası süreçleriyle bir gecede tarihe karıştı. 47 yıldır bu ülkenin otobanlarında kilometre deviren köklü bir seyahat firması daha mali darboğazı aşamayarak seferlerini durdurdu.
Ulaşım sektöründeki bu çatırtı sadece logoların silinmesinden ibaret değil. Bilet satan uygulamalardan entegre terminal otomasyonlarına kadar tüm dijital ekosistem tıkanmış durumda. Milyonlarca yolcunun geçmiş seyahat verileri, aktif iade talepleri ve sadakat programı puanları dijital bir boşluğa düşerken, arkada kalan teknolojik altyapının kime devredileceği kimsenin umurunda görünmüyor. Herkes sadece elindeki iade edilmeyen biletin parasının peşinde.
Sektörün bu noktaya gelmesi sürpriz sayılmaz. Akaryakıt zamları, tavan ücret uygulamaları ve otogarların el yakan peron kiraları geleneksel taşımacılık modelini uzun süredir zorluyordu. Asıl mesele ise maliyetlerin artmasından ziyade, bu devasa yapıların dijital çağda arka koltukta kalmayı seçmesi. Mobil biletleme sistemlerine yatırım yapan yeni nesil girişimler pazarı domine ederken, eski devler hâlâ kağıt bilet mantığıyla operasyon yürütmeye çalıştı.
Yılların birikimi olan kurumsal hafızanın böyle bir gecede buharlaşması, sektöre teknoloji sağlayan yazılım firmalarını da vuruyor. Bilet otomasyonu sağlayan B2B şirketler alacaklarını tahsil edemezken, kullanıcı tarafında ise kişisel verilerin güvenliği endişesi başlıyor. İflas eden bir şirketin elindeki on binlerce yolcunun kredi kartı bilgisi ve seyahat alışkanlıkları şimdi tasfiye memurlarının inisiyatifinde.
Önümüzdeki aylarda benzer tablolarla karşılaşmaya devam edeceğiz. Fiziksel varlıklarıyla övünen köklü şirketler, bulut tabanlı operasyon yönetimi yapabilen çevik rakipleri karşısında tutunamıyor. Yarın sabah terminale gittiğinizde bilet almak istediğiniz o tanıdık gişenin yerinde yabancı bir tabela görürseniz şaşırmayın; çünkü karayollarındaki bu dönüşüm dalgası zayıf halkaları tek tek ayıklıyor.