Geçtiğimiz ay yatırım fonu portföylerini açıp da enflasyonun üzerinde getiri sağlayan o parlak yüzdelere bakanlar, ekranın sol köşesindeki minik bir detay gözlerinden kaçtığı için sevinçlerini erken yaşadı. Borsa İstanbul’un dünkü seans kapanış verilerine göre, fon sepeti yapan bireysel yatırımcı sayısı rekor kırarken, mobil uygulamaların anlık bildirim sistemleri de hiç olmadığı kadar yoğun çalışıyor.
İşin aslı şu: Kullanıcılar fon getirilerini takip ederken sadece ekrandaki son rakama bakıyor, ancak o rakamın arkasındaki işlem maliyetlerini ve fon yönetim ücretlerini çıkardıklarında elde koca bir sıfır kalabiliyor. Her gün onlarca finans uygulaması arasında kaybolan, portföyünü telefondan yönetmeye çalışan insan için asıl mesele en çok kazandıranı bulmak değil, kazandığını sandığı paranın eriyip er inmediğini fark etmek.
Yatırım fonları eskiden banka şubelerinin kuytularında, mesai saatleri içinde konuşulan karmaşık enstrümanlardı. Şimdi ise cebimizdeki akıllı telefonlarda, kahve içerken iki tıkla alınıp satılıyor. Bu hız, avantaj gibi görünse de finansal okuryazarlığı düşük kitleler için ciddi bir tuzak barındırıyor. Yılın en çok kazandıran fonları listesi açıklandığında sosyal medyada yankı uyandıran o uçuk oranlar, genellikle çok yüksek riskli varlık dağılımlarının bir sonucu. Yani sistem, kazandırma ihtimali yüksek olanı gösteriyor ama aynı hızla portföyü eritebilecek riskleri arka plana itiyor.
Algoritmik fon seçimi ve mobil yatırımın yüzü
Yatırımcı artık aracı kurumların müşteri temsilcilerine mahkum değil. Yapay zeka destekli portföy öneri robotları, anlık veri analitiği ve mobil bankacılık arayüzleri fon yönetimini demokratikleştiriyor gibi görünse de, veriye dayalı karar alma sürecini manipülatif hale de getirebiliyor. Sürekli yeşil yanan grafikler, insonda anlık bir FOMO (fırsatı kaçırma korkusu) yaratıyor. Bu da stratejik birikim yapanları, günübirlik spekülatörlere dönüştürüyor.
Editoryal gözle baktığımızda, borsagundem.com.tr gibi mecralarda paylaşılan anlık bültenlerin ve fon analizlerinin arkasında yatan gerçek şu: Teknoloji, finansal veriye erişimi hızlandırdı ancak doğru karar verme becerisini aynı oranda artırmadı. Aksine, bilgi kirliliği ve aşırı bildirim yorgunluğu, yatırımcının odaklanma süresini kısaltıyor.
Mobil yatırım uygulamalarının portföy yönetimine getireceği yenilikler süreci hızlandıracak ancak temel bir kural hiç değişmeyecek: Algoritma size ne kadar kazandırdığını söylerse söylesin, o paranın sizin gerçek satın alma gücünüzü koruyup korumadığını hesaplamak yine size kalıyor. Ekrandaki o parlak sayılara bakarken, fonun içindeki varlık dağılımını incelemeyi ihmal edip etmediğinizi kendinize son kez sordunuz mu?